survey sociaal culturele verschuivingenDe survey ‘Sociaal-culturele verschuivingen in Vlaanderen’ (SCV-survey) bestaat 20 jaar. De Studiedienst Vlaamse Regering (SVR) voert sinds 1996 jaarlijks een steekproef uit bij Nederlandstalige inwoners in het Vlaamse en het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest en bevraagt hen over waarden, opvattingen, overtuigingen en gedragingen met betrekking tot maatschappelijke en beleidsrelevante thema’s. In het boek ‘20 jaar peilen in Vlaanderen’, dat enkele weken geleden werd voorgesteld, wordt teruggeblikt op de voorbije 20 edities.

 

‘Verenigingen en vrijwilligers: hardnekkige fenomenen’. Dat is de titel van het tweede hoofdstuk, waarin Luk Bral en Guy Pauwels dieper ingaan op de participatie van de Vlamingen aan het verenigingsleven. De auteurs weerleggen in hun bijdrage de vaak negatieve beeldvorming over het sociale klimaat in Vlaanderen. Al te vaak wordt er gedacht dat de verruwing, het gebrek aan vertrouwen in de medemens en de instellingen, de erosie van sociale cohesie en daling van de maatschappelijke inzet in verenigingen en vrijwilligerswerk hand over hand toeneemt.

De onderzoekers komen onder andere tot enkele bemoedigende vaststellingen over vrijwilligerswerk en het Vlaamse verenigingsleven. Van een terugval van het verenigingsleven is geen sprake. Tegen de gangbare mening in blijft de helft van de bevolking zich engageren in minstens één vereniging, een kwart is zelfs lid van minstens twee verenigingen.

Nog enkele interessante passages op een rijtje:

Terwijl de globale evolutie weinig verandering laat zien, zijn er wel onderlinge verschuivingen tussen het type van vereniging. Sportverenigingen zijn over de hele periode de meest aantrekkelijke verenigingen. Een kwart van de bevolking is daar lid van. Daarna volgen de sociaal-culturele en de ontspanningsverenigingen.

Ook vandaag verkeren het actieve lidmaatschap, het opnemen van verantwoordelijkheid als bestuurslid in een vereniging en het verrichten van onbetaald vrijwilligerswerk niet in crisis. De verschuiving van sociaal-culturele en maatschappelijke verenigingen naar sport- en lokale en ontspanningsverenigingen zet zich wel door.

Dat lid zijn van een vereniging een positief effect heeft op de beleving van een aantal waarden die het samenleven versterken, wordt ook in deze analyse bevestigd. De intensiteit van de betrokkenheid heeft een effect. Bestuursleden zijn over de hele lijn – op de milieuverenigingen na – minder individualistisch en etnocentrisch ingesteld, voelen zich minder politiek machteloos en hebben meer vertrouwen in hun medemens.

Het boek kan je hier downloaden.